ایمان چگونیان

ایمان چگونیان

ارزیابی سیستم اطلاعات حسابداری از دیدگاه کاربران
نویسنده : ایمان چگونیان - ساعت ۱۱:۱٦ ‎ق.ظ روز ۱۱ امرداد ۱۳٩٢
 

ارزیابی سیستم اطلاعات حسابداری از دیدگاه کاربران

( مورد گروه شرکت های همکاران سیستم)

دکتر اصغر سلطانی*- دکتر محمدعلی نعمت بخش ** - ایمان چگونیان***

چکیده

سیستم اطلاعات حسابداری سیستمی است که وظیفه آن ثبت، پردازش و گزارش مبادلات گذشته مطابق با استانداردهای پذیرفته شده حسابداری می باشد. با ورود رایانه به ایران، به تدریج شرکت های مختلفی اقدام به تولید نرم افزارهای متنوع با کاربردهای گوناگون کردند. حرفه حسابداری نیز به لحاظ ماهیت فعالیت و خدمات خود به رایانه و نرم افزارهای خاص، نیاز اساسی داشت. یکی از شرکت هایی که فعالیت خود را در بدو ورود رایانه به ایران آغاز کرد و روند موفقی را طی نمود، شرکت همکاران سیستم می باشد. هدف  این پژوهش ارزیابی سیستم های اطلاعات حسابداری گروه شرکت همکاران سیستم از دیدگاه کاربران می باشد. سیستم اطلاعات حسابداری مناسب  در این تحقیق به سیستمی گفته می شود که بتواند نیازهای اطلاعاتی کاربران خود را در زمان مورد نظر با محتوای مطلوب و ظاهری مناسب، تأمین نماید. جامعه آماری این تحقیق تعداد5000 شرکت و سازمان از سراسر ایران می باشند که ازسیستم های اطلاعات حسابداری و به طور مشخص نرم افزار حسابداری شرکت فوق در سال 88 استفاده می کردند. پرسشنامه ای حاوی 21 سؤال برای کاربران از طرق مختلف ارسال شده است. نتایج حاصل از 171 پرسشنامه عودت داده شده نشان می دهد سیستم های مذکور در خصوص ارائه اطلاعات مفید در زمانی که به آن ها نیاز است، از دیدگاه کاربران متوسط به بالا ارزیابی می شوند و در زمینه ارائه گزارشات با چیدمان مطلوب کاربران و تهیه اطلاعات مفهوم و قابل ارائه به تمام سطوح سازمان و انعطاف پذیری نسبت به تغییرات محیط اقتصادی به لحاظ ظاهر، از دیدگاه کاربران مناسب ارزیابی نمی شوند و نیازهای آن ها را برآورده نکرده است.

 واژه های کلیدی: سیستم های اطلاعات حسابداری، استانداردهای پذیرفته شده حسابداری، داده، اطلاعات

*استادیار گروه حسابداری دانشگاه اصفهان

** استادیار گروه فنی مهندسی دانشگاه اصفهان

***دانشجوی کارشناسی ارشد حسابداری دانشگاه آزاد اسلامی واحد مبارکه  

Evaluation of Accounting Information System from
Customers ViewPoint

(Case of SystemGroup Subsystems Enterprise)

Asghar Soltani (Ph.D.)*  Iman Chegooniyan**

Abstract

Accounting  Information System (AIS) has been identified
as a system that record, process and reports past transactions in accordance
with accepted standard of accounting. When computer arrival to Iran, gradually different companies emprise to producing of
variety sofwares with different performances. Accounting profession also,
through its activities and services has a vital need to computer and specific
softwares. One of the companies that start its activities on prime of computer
arrival to Iran and had a successful procedure is Hamkaran System Company.

The purpose of this research is evaluation of accounting information system about subsystems of systemgroup company from users viewpoint. A convenient AIS in this research is system that provide its users necessity information on time
with desirable content and fit format. The statistical pupolation of this
research is 5000 firm and organization in the whole of Iran that used
accounting software of above company in year 1388. A questionarie that content
21 question, send to samples. The result of 171 questionarie that return from
the customers, shows that the softwares has successful performance from
timeliness and content dimensions, but has unsuccessful performance in format
dimension.

:Keywords:
Accounting informtion system, Evaluation of AIS, Data, Information

*Assistant
professor, Mobarekeh, Islamic Azad University

**Student of Accounting M.S. degree, Mobarekeh, Islamic
Azad University

مقدمه

رشد صنایع در دنیای پر تحرک و پویای کنونی موجب تحولات سریعی در ابعاد گوناگون صنعت وخدمات  وپیچیده ترشدن کنترل امور مختلف همچون مدیریت مالی شد. پاسخگویی سریع و دقیق به نیازها باعث شد تا رایانه ها به بخش جدانشدنی زندگی بشر تبدیل شوند. به تدریج عملیات خودکار و سریع رایانه ای جایگزین فعالیت های کند و پیچیده  نیروی انسانی شده و برای کنترل این فرآیندها، نرم افزارها به عنوان مغز متفکر رایانه ها، طراحی و تولید گردیدند.حرفه حسابداری با توجه به ماهیت فعالیتی که انجام می داد و نیازهایی که برآورده می ساخت یکی از نخستین بخش هایی بود که از خدمات این تکنولوژی نوظهور بهره مند شد. به بیان دیگر لزوم انجام محاسبات سریع و پیچیده و همچنین پاسخگویی فوری به نیازهای اطلاعاتی واحد تجاری و هماهنگی با تغییرات محیط اقتصادی، این حرفه را به سمت نرم افزارهای کارا سوق داد. شرکت ها وسازمان های متعددی در گوشه و کنار دنیا به تولید بسته های نرم افزارهای مالی روی آوردند و در فاصله سال های 1365 تا1368 این واحد ها در ایران پا گرفتند. موانع و مشکلات مختلفی باعث شد تا کشور ما از تکنولوژی روز صنعت نرم افزاری دنیا جا بماند و فاصله ای ایجاد گردد. در این شرایط شرکت هایی همچون همکاران سیستم به تلاش های خود ادامه دادند تا با وجود همه نواقص، پاسخگوی نیازهای نرم افزاری شرکت ها و سازمان های فعال در ایران باشند و با بهره گیری از امکانات موجود به ارائه نرم افزارهای گوناگون مالی مورد نیاز، بپردازند. از آنجا که اساس تصمیم گیری ها در سطوح خرد وکلان کشور و همچنین فعالیت های بورس اوراق بهادار، بر پایه گزارشات مالی ارائه شده توسط  واحدهای تجاری و غیرتجاری شکل می گیرند و این اطلاعات نیز از طریق سیستم های اطلاعات حسابداری تهیه می شوند، با این توصیف انجام چنین تحقیقی برای عموم کاربران بخش خصوصی و دولتی حائز اهمیت می باشد.  

مرور ادبیات تحقیق

سیر تکاملی نرم افزارهای از پیش نوشته شده

نرم افزارهای از پیش نوشته شده به سه دسته اصلی نرم افزارهای سیستم، ایجاد کاربرد و کاربردی تقسیم می شوند. (مک لوید، 1385). در ادامه به بررسی اجمالی روند تکامل آن ها پرداخته می شود.

سیر تکاملی نرم افزار سیستم

نرم افزارهای سیستم به سه دسته سیستم های عامل، برگردان کنندگان زبان و برنامه های کمکی تقسیم می شوند. (مک لوید،1385) مهم ترین نرم افزار هر رایانه سیستم عامل آن است که رایانه را برای کار آماده می کند. نخستین سیستم عاملی که برای ریز کامپیوترها به بازار آمد از طرف شرکت دیجیتال ری سرچ در سال 1980 بود که با نام سی پی/ ام صرفاً برای پردازنده های هشت بیتی و به منظور استفاده تک کاربره ساخته شده بود. با توجه به اینکه تکنولوژی سخت افزار به سرعت رشد می کرد، سازندگان این
سیستم عامل نتوانستند آن را برای انطباق با شرایط و تحولات سخت افزاری تغییر دهند
و به همین دلیل تنها دوسال مورد استفاده عموم قرار گرفت. چندی بعد سیستم عامل داس توسط فردی به نام تیم پاترسون تولید شد و بعداً شرکت میکروسافت  اجازه استفاده از آن را از وی خرید. این سیستم عامل نسبتاً ساده بود و به دلیل ساختار باز آن برای تولید کنندگان نرم افزار جذابیت خاصی داشت و به همین لحاظ توانست کاربران بسیار زیادی را به خود جلب کند وسال ها عنوان محبوب ترین سیستم عامل را به خود اختصاص دهد. اما بنا به تحولات چشمگیر در زمینه سخت افزار و رشد سرعت پردازنده ها، امکانات برای بکارگیری محیط های تصویری به سرعت رشد کرد و سیستم های عامل جدیدی بر مبنای این محیط های جدید ساخته شد. با رشد این سیستم ها، تعداد کاربران سیستم عامل داس رو به کاهش گذاشته است. به کارگیری سیستم های عامل تصویری از سال 1982 آغاز شد. در این سال شرکت اپل  کامپیوتری به نام مکینتاش به بازار عرضه کرد که با سیستم عامل جدیدی همراه بود. در این سیستم عامل از دستورات پیچیده داس خبری نبود. همه چیز در این در این سیستم عامل به کمک تصاویر شکل می گرفت. هر دستور و فرمانی به صورت علائم تصویری روی صفحه ظاهر می شد. سیستم عامل مزبور بسیار مورد استقبال قرار گرفت و به ویژه توانست کسانی را که از تخصص کمتری برخوردار بودند به خود جذب کند. بحث ارتباط تصویری با بهره بردار از این زمان متداول شد. چندی بعد شرکت میکروسافت که عرضه کننده سیستم عاملداس بود تصمیم گرفت سیستم عامل مشابهی را در محیط تصویری عرضه کند و حاصل این تصمیم سیستم عامل ویندوز بود که در سال 1986 به بازار آمد. گونه های 1 و 2 آن به لحاظ محدودیت هایی که در موارد مختلف از جمله در رابطه با استفاده های چند کاربره داشت، محبوبیت چندانی نیافت اما از سال 1990 که گونه 3 و گونه های چند کاربره اش به بازار آمد توانست بازار بیشتری را به خودش اختصاص دهد. همین طور بنا به توسعه کاربران شرکت میکروسافت و حمایت شرکت آی بی ام  از این نرم افزار شرکت های نرم افزاری دیگری هم شروع به تولید نرم افزار برای کار دراین محیط جدید کردند و از همان ابتدا این نرم افزارها بسیارموفق بودند که این امر به نوبه خود باعث رشد و توسعه روزافزون این سیستم عامل گردید.(حریری، 1376)

سیر تکاملی نرم افزارهای کاربردی

برنامه های کاربردی را می توان به دو دسته کلی طبقه بندی کرد. دسته نخست برنامه های کاربردی معمولاً برنامه هایی است که توسط برنامه نویسی که در استخدام سازمان است نوشته می شود و محدود به وظیفه خاصی است که در آن محیط سازمانی انجام می گیرد. منظور از این نوع برنامه بهره برداری از شیوه منحصر به فردی است که یک سازمان فعالیت های خود را به آن شیوه هدایت می کند. دسته دوم برنامه های کاربردی است که به عنوان برنامه های تعمیم یافته یا قالبی شناخته می شود. این برنامه ها توسط سازندگان رایانه ها و مستقل از فروشندگان نرم افزار یا سایر استفاده کنندگان رایانه تهیه شده و منظور از آن ها رفع نیازهای بسیاری از استفاده کنندگان است. (برچ و گراد نیتزکی، 1371) سیستم های تولید شده توسط شرکت هایی همچون همکارانسیستم در دسته دوم قرار می گیرند. این نرم افزارها را نرم افزارهای از پیش نوشته شده یا بک آفیس نیز می گویند.(بوکهولد[1]،2000)

فروشندگان سخت افزار توجه به نیازهای خاص داده پردازی برخی از مؤسسات نظیر شرکت های صنعتی، بیمه، و بانکی نمودند. در نتیجه بسته های نرم افزاری به تدریج ظاهر شد که می توانست برخی از مهم ترین امور را در آن مؤسسات انجام دهد. برای مثال، بسته های نرم افزاری می توانست موجودی یک تولید کننده را نگهداری، حسابداری اسناد روزانه یک شرکت بیمه را انجام و سوابق حساب های پس انداز و جاری یک بانک را نگهداری نماید. در این زمان دو دسته از نرم افزارهای نوشته شده از پیش شامل برگرداننده ها و بسته های داده پردازی وجود داشتند. برگرداننده ها به نرم افزار سیستمی معروف شدند زیرا برای استفاده مؤثر از یک کامپیوتر خاص لازم بودند. بسته های داده پردازی به نرم افزارهای کاربردی شهرت یافتند زیرا کارهای داده پردازی مؤسسه را انجام می دادند. (مک لوید، 1385)

تفاوت اصلی بین نرم افزار سیستم و نرم افزار کاربردی در این است که نرم افزار کاربردی داده های استفاده گر را پردازش می نمایند در صورتی که نرم افزار سیستم این کار را انجام نمی دهد. نرم افزار سیستم باید هم سخت افزار و هم نرم افزار کاربردی را بکار گیرد. تمام مؤسساتی که از کامپیوتر مشابه استفاده می کنند می توانند همان نرم افزار سیستم را بکار گیرند، لیکن نرم افزارهای کاربردی تنها برای آن دسته از مؤسساتی که این نرم افزار برای آن ها تهیه شده قابل استفاده می باشد. برای مثال یک شرکت توزیع کننده لوازم اتومبیل ممکن است هر دو یک کامپایلر فورترن را استفاده نموده لیکن نرم افزار کاربردی متفاوتی را داشته باشند. پیشرفت غیر منتظره بزرگ بعدی در نرم افزارهای از پیش نوشته شده  در نتیجه انقلاب مینی کامپیوتر ها به وقوع پیوست. فروشندگان سخت افزار که تهیه کنندگان اولیه کامپیوترهای شخصی بوند نظیر اپل، کومادور، تندی متوجه شدند بسیاری از استفاده کنندگان  نمی توانند از عهده استخدام
برنامه نویس برآیند. راه حل آن بود که تمام نرم افزارهای مورد نیاز به آنان عرضه گردد. یک خط کامل از نرم افزار میکروکامپیوترها به صورت نرم افزار کاربردی جهت انجام کارهای اولیه حسابداری و نیز نرم افزار سیستم ایجاد شد. (مک لوید، 1385)

سیر تکامل نرم افزارهای ایجاد کاربرد

در حالی که استفاده گران میکرو کامپیوترها بیش ترین توجه را به خود جلب کرده بودند، استفاده گران کامپیوترهای بزرگ سعی در پیاده کردن پایگاه اطلاعات نموده و دوران سختی را سپری می نمودند. برنامه نویسی لازم جهت بهنگام نگهداشتن فایل ها کاری بس پیچیده بود. هر دو فروشندگان سخت افزار و نرم افزار از طریق نرم افزاری که برای هدایت پایگاه اطلاعات یک مؤسسه در نظر گرفته شده بود رهایی یافتند. اصطلاح سیستم مدیریت پایگاه اطلاعات یا دی. بی . ام. اس ابداع شد. سیستم های مدیریت پایگاه اطلاعات، نه نرم افزار سیستم بودند نه نرم افزار کاربردی. این بسته های جدید برای هر کاربرد خاص نظیر پرداخت حقوق یا موجودی کالا، آماده کار نبود لیکن برای پردازش داده های یک مؤسسه از طریق حفظ داده ها در پایگاه اطلاعات مورد استفاده می گرفت. به اولین نمونه سیستم مدیریت پایگاه اطلاعات کامپیوترهای بزرگ، نرم افزار ایجاد کاربرد اتلاق می گردد. بیش ترین میزان فعالیتی که امروزه در رشته محاسباتی صورت می گیرد در زمینه نرم افزارهای ایجاد کاربرد جهت میکرو کامپیوترها است. بازار در اختیارفروشندگان نرم افزار مؤسساتی نظیر میکرو سافت، اشتون تیت و شرکت تولید لوتوس قرار گرفته است. (مک لوید، 1385)

تاریخچه سیستم اطلاعات حسابداری در ایران

آغاز تهیه نرم افزارهای مالی درایران از سال 1360 بود. در آن زمان رشته کامپیوتر در دانشگاه ها وجود نداشت و تنها یک مرکز آموزشی در تهران به نام مرکز کامپیوتر شهید شمسی پور در این رشته دانشجوی آزاد می پذیرفت و آموزش می داد. از اولین سیستم های عاملی که کامپیوتر ها و نرم افزارهای رایانه ای از آن بهره می بردند سیستم عامل داس بود و اولین زبانه برنامه نویسی تحت سیستم عامل داس که مورد آموزش و استفاده قرار می گرفت زبان های کوبول، پاسکال، بیسیک، فکس پرو و ... برای برنامه نویسی بود. به علت آنکه زبان های برنامه نویسی و یاد گیری آنها بسیار دشوار بود، متخصصین برنامه نویسی نیز در کشور اندک بودند. از آنجا که کامپیوتر یک وسیله حسابگر سریع و دقیق بود افرادی که برنامه نویسی می دانستند سعی کردند نرم افزارهایی بنویسند که در امور حسابداری و مالی از آن کمک گرفته و برنامه هایی بنویسند که عملیات حسابداری و محاسبات را بیش تر،رایانه انجام دهد. ابتدا افراد زیادی نرم افزارهای حسابداری مختلفی را برای ادارات و سازمانها نوشتند و بعد سعی کردند این نرم افزارها را به مشاغل دیگر تعمیم دهند. با این وجود بطور دقیق نمی توان گفت که اولین نرم افزار حسابداری در ایران را چه کسی نوشته و نام آن چه بوده اما می توان گفت که از اولین نرم افزارهای حسابداری نوشته شده در ایران نرم افزار حسابداری ِای سی سی  بود که فقط ثبت سند حسابداری و دفتر روزنامه و دفتر کل و دفتر تفصیلی و یک تراز آزمایشی 4 ستونی داشت. حجم این نرم افزار در حدود 09 / 1 مگابایت بوده و تنها روی یک دیسکت فلاپی جا می گرفت و به رایگان در اختیار همه قرار داشت. این نرم افزار حدوداً 4 سال بسیار محبوب و مورد استفاده شرکت ها افراد و سازمان ها قرار گرفت. این نرم افزار حسابداری به زبان فکس بیس که از  نسخه های اولیه زبان برنامه نویسی فاکس پرو می باشد، توسط منصور بروجردیان در سال 1368 طراحی و برنامه نویسی شده بود. بعد ها افراد و اشخاص حقیقی و حقوقیدیگر هم وارد عرصه برنامه نویسی نرم افزارهای حسابداری شده و از پیشگامان این عرصهمی توان به ترتیب از نرم افزارهای مستوفی، چرتکه، برلیان، همکاران سیستم، رایورز، پارس سیستم،  پارسا 2000، نوین، ناپال، خیام، شایگان، رایانگان فردا، شماران سیستم، آوین تک، سینا پیوند نام برد[2].

ارزیابی سیستم های اطلاعاتی

با رشد روز افزون استفاده از سیستم های اطلاعاتی همچون نرم افزارهای مالی، این سؤال مطرح شد که این سیستم ها تا چه حد به اهداف از پیش تعیین شده، جامه عمل پوشانده و چقدر به نیازهای کاربران خود پاسخ داده اند. تحقیقات مختلفی در این خصوص انجام شده و مدل های متنوعی در مورد ارزیابی سیستم های اطلاعاتی ارائه گردیده  است که صاحب نظرانی همچون چمبرز علت این تنوع را به عدم وفاق در خصوص تعریف سیستم های اطلاعاتی می دانند.

دیکسون و کولییر[3] (1995) در پژوهشی به جمع آوری تحقیقات صورت گرفته در خصوص ارزیابی سیستم اطلاعاتی و کیفیت آن هاپرداخته اند و خلاصه ای از نتایج کارهای صورت گرفته توسط سلیم(1980)، کلیجنن(1980)، میلر و دویل(1984)، سندرس(1984)، چمبرز(1987) و هیند وبنتلی(1990) را ارائه داده اند. سلیم(1980) در تحقیقات خود در خصوص سیستم های اطلاعاتی بین بررسی رعایت سیستم های اطلاعاتی و بررسی عملیاتی آن ها تمایز قائل شده است. وی بررسی عملیاتی را شامل تعیین اینکه روندها رعایت می شوند و گزارشات فاقد اشکال هستند، می داند. از طرفی بررسی عملیاتی را معادل ارزیابی کارائی واثر بخشی سیستم قرار می دهد. وی در بررسی هایش در تعیین اجزای تشکیل دهنده سیستم های اطلاعات مدیریت دریافت که گزارش گیری و جمع آوری داده ها، مهمترین اجزا هستند. وی پیشنهاد کرد که بررسی سیستم های مزبور باید از نوع عملیاتی بوده و بر کیفیت اطلاعاتی که در رسیدن مدیران به اهدافشان اثر گذار است، تأکید شود. (کولییر ودیکسون، 1995)

کلیجنن(1980) چهار طبقه اصلی از ویژگی های کیفی سیستم های اطلاعاتی را مشخص کرده است: به موقع بودن، محتوا، شکل و هزینه. چهار ویژگی فوق را می توان با در نظر گرفتن توزیع اطلاعات (قابلیت مشاهده) تکمیل تر کرد. این ویژگی به طور خاص در شرکت هایی که تأکید ویژه ای روی سیستم های مدیریت مانند مدیریت کیفیت جامع دارند و یا در میان ایزوهای سری 9000 مربوط به استانداردهای تضمین کیفیت، اهمیت زیادی پیدا می کند.

میلر و دویل(1984)  نیز الگویی را با در نظر گرفتن عوامل مؤثر در موفقیت یک سیستم اطلاعات مدیریت ارائه داده اند . آنها بیش از 30 عامل را در قالب هفت طبقه شامل طبقه اول: ویژگی های سیستم های مناسب، طبقه دوم: مباحث مدیریت استراتژیک، طبقه سوم: مشمول بودن کاربر، طبقه چهارم: پاسخگویی به نیازهای جدید، طبقه پنجم: تسهیلات مرتبط با کاربران، طبقه ششم: کیفیت اجزای سیستم های اطلاعاتی، طبقه هفتم: اعتبار خدمات، مشخص کرده اند.

سندرس(1984) نیز مدلی بر اساس  ذهنیت های کاربر ارائه داده است که شامل سیزده
عامل در قالب دو طبقه اصلی به منظور ارزیابی رضایت مندی کاربران از سیستم های اطلاعات مدیریت می باشد. این دو طبقه اصلی شامل  رضایت مندی کلی ناشی از راه اندازی یک سیستم اطلاعاتی و رضایت مندی از تصمیم گیری در نتیجه استفاده از سیستم های مذکور می شود که به شکلی تلویحی به نتایج حاصل از سیستم های اطلاعات مدیریت می پردازد. (کولییر و دیکسون، 1995)مدلی که توسط هیند وبنتلی(1990)  ارائه شده است، ارزیابی کیفیت سیستم اطلاعاتی را از طریق بررسی یکپارچگی و مفید بودن اطلاعات فراهم شده توسط رایانه، سیستم های مستقر شده برای اطمینان از انجام عملیات مطابق سیاست های سازمانی، برنامه ها، قوانین و مقررات موجود، امنیت تجهیزات سخت افزاری و نرم افزار و اطلاعات، اقتصادی بودن و کارائی اطلاعات فراهم شده با توجه به نرم افزارها وسخت افزارهای به کار گرفته شده، نتایج به دست آمده از سیستم ها با اهداف و برنامه های از پیش تعیین شده، پوشش می دهد. (کولییر و دیکسون، 1995)آهیتوف ونیومان[4] (1990)
الگوی ارائه شده توسط کلیجنن را استفاده کرده و برای ارزیابی سیستم های اطلاعاتی
به آن پرداخته اند. (آهیتوف و نیومان، 1990)

رویکرد دیگری نیز توسط آهیتوف ونیومان برای ارزیابی سیستم های اطلاعاتی ارائه شده که کاربرد اصلی آن انتخاب یک راهکار از بین چند راهکار می باشد. در این روش قبل از راه اندازی سیستم اطلاعاتی و در مرحله انتخاب منافع ناشی ار راهکارهای گوناگون با هزینه های آن ها مقایسه می شود و بهترین گزینه انتخاب می شود. منافع حاصل از سیستم در این روش به دو گروه مشهود و نامشهود تقسیم می شوند. (آهیتوف و نیومان، 1990)

دیکسون و کولییر(1995) ضمن مصاحبه هائی که با کارمندان رده بالا بخش ارزیابی  سیستم های اطلاعات مدیریت چهار مؤسسه دولتی و پنج شرکت خصوصی انجام دادند، مشخص شد که هیچ گونه توافقی در مورد عوامل تشکیل دهنده و ملاک های ارزیابی  این سیستم ها وجود ندارد و مصاحبه شوندگان به طور کلی آن را مترادف با مدل ارزیابی سیستم هایی که توسط هیند و بنتلی ارائه شده است، می دانند. در نتیجه بحث و تبادل نظر با کارمندان میانی بخش ارزیابی نه شرکت یاد شده و همچنین نظر به ادبیات موضوع مورد مطالعه چهارچوب دیگری به منظور ارزیابی کیفیت سیستم اطلاعاتی ارائه شد. این چارچوب مجموعه ای از سؤالات اصلی را قالب متغیرهای به موقع بودن، صحت محتوا، مربوطبودن، کامل بودن، اختصار، شکل ارائه می دهد.(کولییر
و دیکسون، 1995)

با ظهور به تدریج نرم افزارهای تحت وب، زمینه جدیدی به تحقیقات سیستم های اطلاعاتی افزوده شد. از سال 2000 میلادی به بعد تعداد این پژوهش ها رو به افزایش نهاده است. سانتوس[5] (2003) به بررسی جنبه دیگری ازکیفیت خدمات رایانه ای پرداخته و عوامل مؤثر در ارائه یک سایت  اینترنتی موفق را موردکنکاش قرارداده است . مدل ارائه شده توسط وی مورد توجه  واقع  شد و پرسش نامه  وی اساس بسیاری از نظرسنجی ها قرارگرفت. مدل وی براساس متغیرهای کارآمدی سایت، دسترسی آسان به سایت،کامل بودن سایت،  امنیت سایت ذیل پایه گذاری شده است.

سهاده و پورانی[6](2008) هم  بر مبنای مدل سانتوس به بررسی عوامل مؤثر در موفقیت و رضایت مندی یک سایت اینترنتی می پردازند و پرسشنامه جامعی دراین خصوص  ارائه داده  و روایی پرسش نامه وی را تأییدمی کنند چرا که پژوهش های آنها وجود همبستگی بین رضایت مندی مراجعه کنندگان به یک سایت اینترنتی و متغیرهای ارائه شده در مدل مزبور را نشان می دهد .

ال ادیله[7](2009)  در تحقیقی تحت عنوان " یک ارزیابی از موفقیت سیستم های اطلاعاتی" به ارزیابی سیستم های اطلاعاتی شرکت مخابرات اردن از دیدگاه کاربران می پردازد. وی ابتدا به تحقیقات مک لین(1992)، سدن(1997) ، اسمیتسون و هریشهیم(1998)، سدن(1999)، ری و همکاران(2002)، دیلن و مک لین(2003)، دینیز و همکاران(2005)، خدج(2005)، آلموراتی و سابرامانین(2005)، ویکسون و تاد(2005)، الپس و فینک(2006) اشاره می کند. سپس به عوامل تأثیر گذار در موفقیت سیستم های اطلاعاتی می پردازد. در تحقیق وی ویژگی های اطلاعات مطلوب که اساس پژوهش جاری می باشد به طور گسترده ای بررسی می شود و نتایج تحقیق مزبور نشان می دهد که موفقیت یک سیستم اطلاعاتی ارتباط شدیدی با توانایی آن سیستم در تهیه اطلاعات ساده وقابل فهم، مربوط، قابل اتکا ، به موقع، کامل و قابل انعطاف دارد. نتایج تحقیقات وی با پژوهش های قبل در این خصوص مطابقت دارد.

در حال حاضر تحقیقات متعددی در ارتباط با کیفیت سیستم های اطلاعاتی و رضایت مندی کاربران صورت می گیرد و هدف طراحان این سیستم ها، نیل به اهداف از پیش تعیین شده ای است که برای این سیستم ها در نظر گرفته اند، ضمن اینکه تأکید ویژه ای  بر روی سیستم های تحت وب وجود دارد، لیکن دستیابی به این اطلاعات در ایران به سختی صورت می گیرد و گاهی غیر ممکن می شود. در هنگام مکاتبه با اشخاص صاحب نام در صنعت نرم افزار، به ایمیل های ارسال شده از ایران پاسخ داده نمی شود و مقالات نیز با قیمت های گزاف که برای یک پایان نامه سرسام آور است به فروش می رسند. علاوه بر این برخی از سایت های معروف دنیا ایران را از دامنه کشور های تحت پوشش خود حذف کرده اند. در ایران نیز تحقیقات مختلفی در خصوص سیستم های اطلاعاتی و فناوری
اطلاعات در حیطه مالی صورت گرفته است.

ناصری (1376) در بررسی خود به تحقیق درخصوص ساخت یافتگی نرم افزارهای مالی در ایران  می پردازد. نتایج تحقیقات وی نشان می دهد نرم افزارهای مالی در ایران چندان ساخت یافته نیستند.

ابول نژادیان (1378) به بررسی میزان استفاده از قابلیت های نرم افزارهای آماده مالی می پردازد ودلایل عدم استفاده از قابلیت ها را هم بیان می کند . او در مجموع بیان می داردکه کاربران سیستم های مالی از همه توانائی های سیستم بهره نبرده و دلایلی همچون ضعف درآموزش ، تمایل کاربران به کارهای روتین و ... را ذکر می نماید.

سبحانی(1381) در پژوهشی با عنوان" بررسی موانع به کارگیری فناوری اطلاعات در سیستم های اداری " به ارائه توصیه هایی برای استقرار بهتر سیستم های اطلاعاتی می پردازد.

جدیدی (1382) در تحقیقی به " بررسی تأثیر ویژگی های سیستم های اطلاعات حسابداری بر بهبود تصمیم گیری مدیران گروه بهمن" می پردازد و نتیجه می گیرد که ویژگی های قابل فهم بودن، مربوط بودن، قابل اتکا بودن و قابل مقایسه بودن اطلاعات بر بهبود تصمیم گیری مدیران گروه بهمن تأثیر دارد. نتیجه دیگر پژوهش مزبور این است که سیستم حسابداری موجود گروه بهمن اطلاعات قابل فهم، مربوط، قابل اتکا و قابل مقایسه جهت تصمیم گیری مدیران، ارائه نمی کند.

جشن سده (1383) به بررسی رابطه ویژگی های نرم افزارهای مالی آماده  و رضایت مشتریان می پردازد. نتایج تحقیقات بار دیگرضعف های سیستم های آماده مالی را بازگو می کند.

ارشدی(1384) در مطالعه ای به" بررسی اثربخشی سیستم اطلاعاتی مدیریت معاونت توسعه و مهندسی شرکت مخابرات استان آذربایجان شرقی " پرداخته است و ابعاد مختلف کیفی این سیستم ها را در سایه مدل آهیتوف ونیومان بررسی می کند.

آقائی(1385) به مطالعه موردی درخصوص همکاران سیستم و در زمینه پیش نیازهای لازم برای ایجاد خط تولید نرم افزار پرداخته و به ارائه یک راهکارکلی برای طراحی و راه اندازی شرکت های تولید  نرم افزار روی می آورد . تحقیق وی فاقد فرضیه بوده  و یک مدل را توصیف می نماید.

 با توجه به مطالب ارائه شده می توان ابعاد زمان، محتوا و شکل وهمچنین متغیرهای اصلی پژوهش را در جداول شماره (1) و (2) به این ترتیب تعریف نمود:

جدول شماره(1 )- ابعاد پژوهش

بعد

تعریف

بعد زمانی

 اینکه اطلاعات خروجی سیستم پس از در نظر گرفتن
  آخرین داده های وارد شده در سیستم تهیه شده و در زمانی که به آن ها نیاز است، در
  دسترس باشند و بتوان گزارشات بازه های دلخواه را دریافت کرد.

بعد محتوایی

اینکه اطلاعات مفید به شکلی خلاصه و در
  حین حال کامل و قابل اتکا به استفاده کنندگان ارائه شود.

بعد شکلی

اینکه اطلاعات خروجی نرم افزار از نظر
  ظاهری با معیارهای استفاده کنندگان مطابقت داشته و مفهوم و قابل ارائه به رده
  های مختلف سازمان باشد و از طرفی به طور مداوم به روز شود.

جدول شماره(2 )- متغیرهای پژوهش

بعد

متغیر

شرح متغیر

بعد
  زمانی

به موقع بودن

یعنی اینکه در
  زمانی که به آن نیاز است قابل تهیه و ارائه باشد.

بهنگام بودن

اطلاعات باید آخرین
  وضعیت در مورد یک پدیده را تبیین کند.

بسامد داشتن

در مقاطع زمانی
  (بازه های دلخواه) لازم قابل تهیه و ارائه به مدیریت یا تصمیم گیرنده باشد.

بعد
  محتوایی

صحیح بودن

اطلاعات باید آنچه را که اتفاق افتاده یا وجود
  دارد به طور واقعی و صحیح منعکس کند.

مرتبط بودن

اطلاعات باید با
  نیازهای اطلاعاتی کاربر مرتبط باشد.

کامل و جامع بودن

اطلاعات باید همه
  نکات لازم را در بر داشته باشد تا بتواند همه نیازهای اطلاعاتی تصمیم گیرنده را
  بر طرف کند.

موجز بودن

اطلاعات باید کوتاه، موجز و مختصر باشد.

بعد
  شکلی

واضح بودن

اطلاعات باید آنقدر
  روشن باشد که قابلیت درک برای تصمیم گیرنده را داشته باشد.

نظم داشتن

اطلاعات باید در
  قالب یک چهارچوب منظم و مشخص ارائه شود.

قابل ارائه بودن

اطلاعات باید به
  نحوی تهیه شود که قابلیت ارائه به افراد مختلف با پست های گوناگون را   داشته باشد و به صورت مداوم به روز شود.

 شمائی از شرکت های تولید کننده سیستم های اطلاعاتی

جدول شماره(3)- شرکت مطرح تولید کننده خارجی

نام شرکت

زبان برنامه نویسی مورد استفاده

کشور

نوع صنعت تخصصی

دامنه قیمتی در سال 2010(هزار دلار)

ام وان بای بی اند جی

وی بی، دلفی

آمریکا

کارخانه ای، ای آر پی

4
  تا 50

اپیکور

دلفی

آمریکا

مالی، کارخانه ای

4 تا 500

آی کیو ام

سی شارپ، جاوا

آمریکا

مالی، کارخانه ای

32 به بالا

اگزکت

سی شارپ

آمریکا

درخواست مشتری

توافقی

سیس پرو

سی شارپ

آمریکا

مالی، کارخانه ای،

اتوماسیون

50 به بالا

سیج

وی بی، دات نت

آلمان

مالی، کارخانه ای، اتوماسیون، ای آر پی

ماه به ماه اعلام می شود

سپ

دلفی

آلمان

کارخانه ای

توافقی

میکروسافت داینامیک

دلفی

آمریکا

سفارش مشتری

10 تا 300

هایتک

دلفی، سی شارپ و جاوا

چند ملیتی

سفارش مشتری

توافقی

نیو سوئیت

دلفی

آمریکا

مالی، اداری، کارخانه ای

500 تا 600

جدول(4)- شرکت های تولید کننده داخلی(به ترتیب حروف الفبا)

نام شرکت

دفتر مرکزی

صنعت تخصصی

نوع  شرکت ها

الکترومیزان اندیشه

اصفهان

شرکت های خصوصی

کوچک و متوسط

ایریسا

تهران

شرکت ها ی خصوصی

متوسط به بالا

تدبیر

تهران

شرکت های دولتی

متوسط به بالا

توازن(رایان نظم)

تهران

ادارات دولتی

متوسط به بالا

چارگون

تهران

ارگان های دولتی

متوسط به بالا

حسابسازان پارسیان

اصفهان

ادارات دولتی

متوسط به بالا

خدر رایانه

تهران

شرکت های دولتی

متوسط به بالا

داده نگاران پارسی

اصفهان

شهرداری ها، شرکت
  های دولتی

متوسط به بالا

رایورز

تهران

شرکت های خصوصی

متوسط به بالا

رسا

تهران

ارگان های دولتی

متوسط به بالا

نوسا

تهران

شرکت های بخش خصوصی
  و دولتی و ادارات

متوسط به بالا

نوین

تهران

شرکت های خصوصی

کوچک

هلو(طرفه نگار)

تهران

شرکت های خصوصی

کوچک

همکاران سیستم

تهران

شرکت های بخش خصوصی
  و دولتی و ادارات

متوسط به بالا

روش تحقیق

جامعه و نمونه آماری

جامعه آماری این پژوهش را 5000 واحد از  شرکت ها و مؤسسات استفاده کننده از سیستمهای اطلاعات حسابداری شرکت همکاران سیستم در سطح کشور تشکیل می دهند که در سال 1388 با سیستم مورد نظر کار می کردند. از نظر موضوع تحقیق، مهمترین صفت مشترک اعضای جامعه آماری این است که به‌ عنوان کاربر با سیستم های مورد مطالعه کار کرده و آن را می‌شناسند.

در این پژوهش از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای استفاده شده است. در این روش نمونه گیری، واحدهای جامعه مورد مطالعه در طبقه هایی که از نظر صفت متغیر همگن تر هستند، گروه بندی شده و سپس از هر یک از طبقه ها تعدادی نمونه به صورت تصادفی انتخاب می شوند که همگی از سیستم حسابداری شرکت همکاران سیستم استفاده می کنند. حجم نمونه نیز با استفاده از فرمول ذیل محاسبه می شود(آذر و مؤمنی، 1383) :

n : حجم نمونه                  2/αt: مقدارآماره آزمون(t) برای سطح معناداری α

N: حجم جامعه                    d : مقدار خطا

 S: انحراف معیار نمونه اولیه     α: سطح معناداری

برای بدست آوردنانحراف معیارنمونه اولیه هم می توان از حداکثر انحراف معیار به دست آمده از نمونه اولیه استفاده کرد که هرکدام برای هر متغیر به دست آمده اند و هم می توان از عدد 7/0 بهره برد.

برای سنجش اعتبار پرسشنامه در ابتدا پرسشنامه نهایی شده بین 30  نفر از کاربران توزیع و پس از جمع آوری، با استفاده از نرم افزار Spss  آلفای کرونباخ مربوطه استخراج گردید. آلفای به دست آمده معادل 0.784 بودکه بیانگر اعتبار به نسبت بالای پرسشنامه است. ضریب آلفای کرونباخ به شر ح ذیل محاسبه می شود (فینکلستین و لوین[8]،2001):یا
که دراین روابط  k تعداد سوالات، واریانس سوال i ام،  واریانس مجموع کلی سوالات، میانگین کواریانس بین سوالات، و  واریانس میانگین سؤالات می باشند.

فرضیه های پژوهش

فرضیه های این پژوهش به شرح زیر صورت بندی شده است:

1- سیستم های اطلاعات حسابداری شرکت همکاران سیستم انتظارات کاربران را در بعد زمانی برآورده می کند.

2- سیستم های اطلاعات حسابداری شرکت همکاران سیستم انتظارات کاربران را در بعد محتوایی برآورده می کند.

3- سیستم های اطلاعات حسابداری شرکت همکاران سیستم انتظارات کاربران را در بعد شکلی برآورده می کند.

ابزار گرد آوری داده‌ها

برای گردآوری داده ها در خصوص ارزیابی سیستم های اطلاعات حسابداری از دیدگاه کاربران سیستم های مورد مطالعه، از پرسشنامه محقق ساخته استفاده خواهد شد.  در این پرسشنامه، شاخص‌های ارزیابی سیستم اطلاعاتی با رویکرد مبتنی بر هدف انتخاب شده که در مجموع 21 سؤال را در سه بعدزمانی، محتوایی، شکلی پوشش می‌دهد.

نحوه تجزیه وتحلیل داده ها

به منظور تحلیل داده ها و تعمیم یافته های نمونه به جامعه از توزیع تی  تک نمونه ای استفاده خواهد شد. همچنین در این پژوهش به منظور تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزار آماریSpss  استفاده می شود. طبق مدل ارائه شده توسط آهیتوف و نیومان که بر پایه الگوی کلیجنن و با رویکرد مبتنی بر عوامل موفقیت سیستم های اطلاعاتی بنا شده است، گام های ذیل طراحی شده است:

گام اول:
متغیرهای هر بعد به یک سری سؤالات فرعی شکسته می شوند. این سؤالات در اختیار پاسخ دهندگان قرار می گیرند و از طریق طیف گاتمن یا لیکرت پاسخ ها کمی می شوند. برای مثال در طیف پنج تائی پاسخ های خیلی زیاد، زیاد، متوسط، کم و خیلی کم در نظر گرفته می شود. پاسخ متوسط عدد 3  را به خود اختصاص می دهد.

گام دوم:
پاسخ های به دست آمده برای سؤالات فرعی بر اساس این که زیر مجموعه کدام متغیر باشند با هم تجمیع می شوند.

گام سوم:
متغیرهای به دست آمده بر اساس این که زیر مجموعه کدام  بعد باشند، بار دیگر تجمیع شده و در نهایت میانگینی برای هر بعد حاصل می شود که در طیف پنج تائی می تواند کمتر از متوسط (زیر3)، متوسط (عدد3) و بالاتر از متوسط (بالای 3) باشد. در نهایت فرضیه ها از طریقآزمون تی تک نمونه ای آزمون می شوند. فرض H0، H1  و آماره آزمون به صورت H0:µ ≤ 3 وH1:µ > 3  صورت بندی شده است. همچنین آماره آزمون بصورت ذیل می باشد:

12t=xSp1n1'>Df= n1-1

که در آن t آماره آزمون، Sp  انحراف معیار نمونه ها و Df  درجه آزادی است. اگر2  |t|> t α/باشدیا p کوچکتر از 05/0= α باشد، فرض H0 رد می گردد، بنابراین سیستم های اطلاعاتی موردمطالعه در آن بعد انتظارات کاربران را فراهم کرده و انتظارات کاربران را بیش از حد متوسط برآورده کرده است. آزمون فرضیه های این پژوهش با فرض نرمال بودن  جامعه مورد بررسی صورت می گیرد. (آذر و مؤمنی،1383) همچنین در این پژوهش به منظور تجزیه و تحلیلداده ها از نرم افزار آماری Spss  استفاده می شود.

یافته های پژوهش

جدول(5): مقایسه ارزیابی سیستم بر حسب ابعاد مختلف زمانی، محتوایی و شکلی

بعد

بعد
  زمان

بعد
  محتوا

بعد شکل

میانگین

3.67

3.25

2.93

میانگین به دست آمده برای بعدزمانی، 3.67  و برای بعد محتوایی، 3.25 می باشد که حاکی از این مطلب است که سیستم های اطلاعات حسابداری این شرکت در این دو بعد در حد متوسط است. همچنین بعد زمانی از سایر ابعاد رضایت کاربران را بیش ترکسب کرده است.

جدول(6): بررسی فرضیه های پژوهش

فرض

آماره
  تی

درجه
  آزادی

سطح
  معنی داری

انحراف
  میانگین

بعد
  زمانی

13.427

170

0.000

0.66715

بعد
  محتوایی

5.561

170

0.000

0.24165

بعد
  شکلی

1.325-

170

0.187

0.07402-

آزمون فرضیه ها

فرضیه نخست: سیستم های اطلاعات حسابداری شرکت همکاران سیستم انتظارات کاربران را در بعد زمانی برآورده می کند.
سؤال های 1 تا 4 پرسش نامه و متغیرهای بسامد داشتن، بهنگام بودن و به موقع بودن به این منظور طراحی شده اند. با توجه به جدول شماره (1)  و فرضیه های پژوهشی ( μ :H0≤ 3) و (< μ :H13) می توان گفت که در سطح اطمینان 95 درصد فرضیه H0 رد می شود به این معنا که سیستم های اطلاعات حسابداری شرکت همکاران سیستم از بعد زمانی از نظر کاربران، سیستمی متوسط رو به بالا ارزیابی می شود به بیان دیگر نرم افزارهای یاد شده توانسته است انتظارات کاربران خود را از حیث ارائه اطلاعات، در زمان مورد نظر، با در نظر گرفتن آخرین داده های وارد شده در سیستم و همچنین تهیه گزارش از بازه های زمانی مختلف و رعایت انقطاع معاملات تا حدی بیش از متوسط برآورده سازد.

فرضیه دوم: سیستم های اطلاعات حسابداری شرکت همکاران سیستم انتظارات کاربران را در بعد محتوایی برآورده می کند. سؤال های 5 تا 17 پرسش نامه و متغیرهای صحیح بودن، مربوط بودن، کامل بودن و ایجاز به این منظور طراحی شده اند. با توجه به جدول شماره (1)  و فرضیه های پژوهشی ( μ :H0≤ 3) و (< μ :H13) می توان گفت که در سطح اطمینان 95 درصد فرضیه H0 رد می شود به این معنا که سیستم های اطلاعات حسابداری شرکت همکاران سیستم از بعد محتوایی از نظر کاربران، سیستمی متوسط رو به بالا ارزیابی می شود. این مطلب این گونه تفسیر می شود که سیستم های مزبور در خصوص ارائه اطلاعات مورد نظر کاربران که قابل اتکا و کامل باشند و همچنین اطلاعات زائد در آن ها به حداقل رسیده باشند، توانسته است نیازهای اطلاعاتی کاربران را تا حدی بیش از متوسط مرتفع سازد.

فرضیه سوم: سیستم های اطلاعات حسابداری شرکت همکاران سیستم انتظارات کاربران را در بعد شکلی برآورده می کند. سؤال های 18 تا 21 پرسش نامه و متغیرهای واضح بودن، نظم داشتن و قابل ارائه بودن به این منظور طراحی شده اند. باز با در نظر گرفتن جدول شماره (1) در سطح اطمینان 95 درصد فرضیه H0 پذیرفته می شود به این معنا که سیستم های مورد بررسی از منظر کاربران در بعد شکلی پایین تر از متوسط ارزیابی می شوند. پس سیستم های مذکور اطلاعات مورد نظر کاربران را با شکل مطلوب به نحوی که چیدمان مورد نظر آن هاراداشته باشد و مطالب کلیدی به نحو مناسب از سایر اطلاعات موجود در گزارش متمایزگردد ارائه نمی دهد. همچنین گزارشات متعددی که بتوان با هر کدام نیاز رده ای از سازمان را پوشش داد به خوبی در سیستم تعبیه نشده است. علاوه بر این از روش های مختلف گزارش گیری همچون نمودارها، جداول متنوع و ... در این سیستم ها کم تر از انتظار کاربران وجود دارد.

جدول(7): بررسی متغیرهای پژوهش

متغیر

شرح
  متغیر

میانگین

وضعیت

بسامد
  داشتن

ارائه گزارشات بازه های مختلف به تفکیک و رعایت انقطاع معاملات گزارشات

3.95

خوب

بهنگام
  بودن

تهیه گزارشات پس از لحاظ کردن آخرین اطلاعات وارد شده در سیستم

4.12

عالی

به موقع
  بودن

ارائه گزارشات در زمانی که به آن ها نیاز است

3.21

متوسط

صحت
  محتوا

ارائه گزارشات قابل اتکا و قابل اعتماد

3.67

متوسط

مربوط
  بودن

ارائه اطلاعات مفید وتاثیرگذار بر تصمیم گیری ها

2.68

ضعیف

کامل
  بودن

ارائه اطلاعات مفید به مقدار کافی و  کامل

3.56

متوسط

اختصار

ارائه گزارشات مختصر و مفید و رساندن اعداد وارقام کلیدی در قالبی کم حجم

3.21

متوسط

قابل
  فهم بودن

ارائه گزارشات واضح و مفهوم که زمان کمی برای درک آن ها لازم باشد

3.04

متوسط

نظم
  داشتن

ارائه گزارشاتی با ساختار و آرایش مطلوب کارکنان

3.02

متوسط

قابل
  ارائه بودن

ارائه گزارشات با فرمت مطلوب رده های مختلف سازمان و انعطاف پذیری به نیازهای روز محیط تجاری

2.41

ضعیف

 بحث و نتیجه گیری

این تحقیق با نظرسنجی پرسشنامه ای مشتمل بر 21 سؤال، نظرات  بیش از 170 شرکت و مؤسسه ای که از سال 1380 در 16استان کشور از سیستم های اطلاعات حسابداری شرکت همکاران سیستم استفاده نمودند را مورد پژوهش قرار داد.تعداد سه سؤال پژوهش به منظور ارزیابی بسته های نرم افزاری مذکور با لحاظ کردن ویژگی های سیستم های اطلاعات حسابداری در سه بعد زمانی، محتوایی و شکلی استخراج و تحلیل گردید که نتایج پژوهش به شرح ذیل خلاصه می شود:

الف) بعد زمانی

مطابق نمودارهای 1 و2  مشاهده می شود که بالاترین امتیاز را متغیرهای مربوط به بعد زمانی کسب کرده اند. بنابراین قوی ترین جنبه سیستم اطلاعات حسابداری شرکت همکاران سیستم، بعد زمانی می باشد و میانگین 3.67 که برای این بعد به دست آمده این مطلب را تأیید می کند. با این توصیف نرم افزارهای مالی شرکت همکاران سیستم در ارتباط با ارائه گزارشات در زمانی که به آن ها نیاز است و رعایت انقطاع معاملات در ارائه گزارش ها و همچنین تفکیک بازه های زمانی مد نظر کاربران و لحاظ کردن آخرین داده های وارد شده در سیستم در تهیه گزارشات، رضایت کاربران را با میانگینی بیش از متوسط حاصل نموده است و لذا از این جهت مناسب ارزیابی می شوند.

ب) بعد محتوایی

مطابق نمودارهای 1و 2 مشاهده می شود که امتیازهای کسب شده برای متغیرهای بعد زمانی در حد متوسط و میانگین به دست آمده برای این بعد در مجموع 3.25 می باشد. به بیان دیگرسیستم های اطلاعات حسابداری شرکت همکاران سیستم در خصوص ارائه اطلاعات مفید و مورد نظر کاربران به ساده ترین شکل ممکن و خلاصه ترین صورت، ، رضایت کاربران را با میانگینی بیش از متوسط حاصل نموده و از این جهت مناسب ارزیابی می شود.  

ج) بعد شکلی

نمودارهای 1 و 2 نشان می دهند که سیستم اطلاعات حسابداری شرکت همکاران سیستم از لحاظ متغیرهای بعد شکلی امتیازهای پایینی کسب کرده و میانگین 2.93 به دست آمده برای بعد شکلی حاکی از آن است که سیستم های  مزبور در این زمینه ضعف دارد. به عبارتی نرم افزارهای مزبور در تهیه گزارشاتی که از نظر ظاهر و ترتیب قرار گرفتن اطلاعات در گزارش ، مطلوب کاربران باشد و همچنین تعبیه گزارشاتی که بتوان به رده های مختلف سازمان ارائه داد و به طور مداوم با تغییرات محیط اقتصادی، تغییر کند، انتظارات کاربران را برآورده نکرده است.

پیشنهادات پژوهشی

انجام
تحقیق حاضر فرصت مغتنمی بود تا جنبه های دیگری از موضوع مورد تحقیق نمایان گردد. طبیعی است که تحقیق حاضر دربرگیرنده تمامی جوانب مربوط به ارزیابی کیفیت نرم افزارهای مالی نمی باشد. بنابراین پاره ای از تحقیقات دیگری که می تواند در این زمینه انجام شود به شرح زیر پیشنهاد می گردد:

1- بررسی کیفیت تک تک سیستم های مالی شرکت همکاران سیستم از دیدگاه کاربران و مقایسه کیفیت آن ها.

2- بررسی کیفیت نرم افزارهای مالی سایر شرکت های بزرگ تولید نرم افزارهای مالی و مقایسه آن با نرم افزارهای مالی شرکت همکاران سیستم.

3-  بررسی تأثیر نرم افزارهای مالی شرکت همکاران سیستم بر بورس اوراق بهادار از جنبه های گوناگون.

4-  بررسی کیفیت نرم افزارهای مالی شرکت های تولید کننده نرم افزار از بعد حسابرسی.

5-  بررسی امکان پیش بینی رفتار بورس اوراق بهادار از طریق اطلاعات استخراج شده از نرم افزارهای مالی.

الف- منابع فارسی:

- آقائی، سینا، (1385)، بررسی پیش نیازهای لازم برای استقرار خط تولید نرم افزار،پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران

-  آذر، عادل و مؤمنی، منصور، (1383)، آمار و کاربرد آن در مدیریت ، جلد دوم، چاپ هفتم، انتشارات سمت

 -  ابول نژادیان، مهران، (1378)، بررسی میزان استفاده از قابلیت های نرم افزارهای آماده و دلایل عدم استفاده از آن ها، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران

- ارشدی، جواد، (1384)، بررسی کیفیت سیستم اطلاعاتی مدیریت معاونت توسعه و مهندسی شرکت مخابرات استان آذربایجان شرقی، پایان نامه کارشناسی ارشد، مؤسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه ریزی واحد تبریز

- برچ، جان ج و  گراد نیتزکی، گری، ترجمه غیبی، منوچهر، (1371)، سیستم های اطلاعاتی در تئوری و عمل، جلد اول، چاپ اول، انتشارات مرکز آموزش مدیریت دولتی

- جدیدی، عباس (1382)، بررسی تأثیر ویژگی های سیستم های اطلاعات حسابداری بر بهبود تصمیم گیری مدیران گروه بهمن، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید چمران

- جشن سده، مهدی، (1383)، بررسی رابطه بین ویژگی های نرم افزارهای مالی آماده و میزان رضایت استفاده کنندگان، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران

- حریری، همایون، (1376)، تحولات تکنولوژی سخت افزار و نرم افزار،ماهنامه حسابدار، شماره120، ص ص 60- 56

- سبحانی،  حسن، (1381)، بررسی موانع به کارگیری فناوری اطلاعات در سیستم های اداری ، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه سمنان 

- مک لوید، ریموند، ترجمه جمشیدیان، مهدی و اکبر مهدی پور عطاآبادی، (1385)، سیستم های اطلاعات مدیریت، چاپ چهارم، انتشارات دانشگاه اصفهان

- ناصری، احمد، (1376)، بررسی ساخت یافتگی نرم افزارهای مالی در ایران، پایا
نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس

ب- منابع لاتین:

- Al - Adaileh, Raid, (2009), An Evaluation of
Information Systems: A User Perspective – the Case of Jordan Telecom Group, European
Journal of Scientific Research
, vol. 37, No. 2, pp. 226-239.

- Ahituv, N. and Neuman, S., (1990), Principles
of Information Systems for Management
, 3th Edition, publisher: N.Y.: Brown Publishers.

Bookhold, Tomas,(2000). Accounting Information Systems, 4th Edition publisher: Roland Publishers

Collier, Paul and Rob Dixon, (1995), The Evaluation And Audit of Management
Information System , Managerial Auditing Journal, vol. 10, No. 7, pp.
25-32.

Finkelstein,Michael and Levin, Bruce,(2001), Statistics
for Lawyers
,2th
Edition,Publisher:Springer


Santos,Gessica ( 2003) . E-Service Quality:A Model of Virtual DimensionsManaging Service Quality,Vol.13.No3.pp.233-246
Quality

 Sahadev,Sunil and Purani,Keyoor( 2008) . Modeliing The Consequences of EService Quality, Marketing
Inteligence & Planning
,Vol.25.No.6.pp.605-620



[1]
.Bookhold

[2]
.www.Acclearning
.com

[3]
.Collier and
Dixon

[4]
.Ahituv and
Neuman

[5]
.Santos

[6]
.Sahadev and Purani

[7]
.Al-Adaileh

[8].

Finkelstein and Levin